Jak sprawdzić szczelność klimatyzacji ? – cz. 1

Próba szczelności instalacji chłodniczej – dlaczego jest tak ważna?

Przeprowadzenie próby szczelności gazem obojętnym (najczęściej azotem) to jedno z najważniejszych badań potwierdzających prawidłowe wykonanie instalacji chłodniczej. Dzięki niej możliwe jest sprawdzenie, czy wszystkie połączenia – zarówno skręcane, jak i lutowane – są w pełni szczelne. To kluczowy etap, który pozwala uniknąć problemów eksploatacyjnych oraz strat czynnika chłodniczego już na etapie uruchomienia instalacji. Próba szczelności daje pewność, że układ nie będzie źródłem ubytków czynnika, co ma znaczenie zarówno techniczne (wydajność i trwałość urządzenia), jak i formalne – w kontekście obowiązków związanych z ewidencją F-GAZów. Kontrola szczelności wykonywana jest również w trakcie diagnostyki działających instalacji, szczególnie w przypadku podejrzenia wycieku czynnika chłodniczego. Pozwala ona na szybkie zlokalizowanie nieszczelności i podjęcie odpowiednich działań serwisowych.

Szczelność układu – pierwsze kroki diagnostyczne

Po stwierdzeniu nieszczelności układu – np. na podstawie komunikatu błędu urządzenia lub zbyt niskiego ciśnienia odczytanego z manometrów – pierwszym krokiem powinna być kontrola wizualna instalacji. Warto dokładnie sprawdzić wszystkie dostępne połączenia, w szczególności luty oraz połączenia kielichowe. W miejscach nieszczelności często pojawiają się charakterystyczne odbarwienia lub ślady oleju chłodniczego, wynikające z wydostawania się czynnika. Jeżeli wizualna kontrola nie przynosi rezultatów, a w układzie nadal znajduje się czynnik chłodniczy, można przeprowadzić dalszą diagnostykę przy użyciu specjalistycznych narzędzi. Jedną z metod jest zastosowanie elektronicznego detektora wycieku czynnika chłodniczego, który wykorzystuje czujniki (np. elektrolitowe) do wykrywania obecności gazów takich jak HFC, CFC czy HCFC. Urządzenia te pozwalają na szybkie i precyzyjne zlokalizowanie nieszczelności nawet w trudno dostępnych miejscach. Alternatywnie można użyć środków pianotwórczych (aerozoli do wykrywania nieszczelności). Metoda polega na naniesieniu preparatu na podejrzane miejsca – pojawienie się pęcherzyków powietrza jednoznacznie wskazuje na miejsce wycieku. W przypadku wykrycia nieszczelności na połączeniach skręcanych możliwe jest ich delikatne dokręcenie. Po wykonaniu tej czynności należy ponownie przeprowadzić kontrolę szczelności, aby upewnić się, że problem został skutecznie usunięty.

Próba szczelności azotem – krok po kroku

• Przygotowanie instalacji
  Upewnij się, że badaniu poddawana jest tylko wybrana część układu (szczególnie ważne w systemach VRV/VRF z zaworami odcinającymi).
  W instalacjach typu SPLIT, MULTISPLIT oraz pompach ciepła usuń wcześniej czynnik chłodniczy (np. do sprężarki lub butli), aby nie dopuścić do jego zmieszania z azotem.
• Wykonanie próby ciśnieniowej
  Napełnij instalację azotem do ciśnienia około 30 bar.
  Nie przekraczaj dopuszczalnych wartości (ok. 35 bar dla jednostek wewnętrznych), aby nie uszkodzić układu.
• Zachowanie bezpieczeństwa
  Zastosuj reduktor ciśnienia na butli, który obniży ciśnienie z poziomu 200–250 bar do wartości roboczej 30–40 bar.
  Chroni to instalację, węże oraz manometry przed uszkodzeniem.
• Ocena szczelności układu
  Po napełnieniu zamknij zawory i pozostaw instalację pod ciśnieniem na około 24 godziny.
  Brak spadku ciśnienia oznacza szczelność układu.
  Niewielkie odchylenia mogą wynikać ze zmian temperatury otoczenia.

Próba szczelności za pomocą barwnika UV

Jedną z metod wykrywania nieszczelności w instalacjach chłodniczych jest zastosowanie barwnika UV. Metoda ta jest szczególnie przydatna w przypadku trudnych do zlokalizowania wycieków, które nie są widoczne podczas standardowej kontroli wizualnej lub przy użyciu detektora elektronicznego.

Na czym polega metoda UV?

Do układu chłodniczego wprowadza się specjalny barwnik fluorescencyjny, który miesza się z olejem sprężarkowym i krąży wraz z czynnikiem chłodniczym w instalacji. W miejscu nieszczelności barwnik wydostaje się na zewnątrz razem z czynnikiem i pozostawia ślad widoczny pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Do jego wykrycia wykorzystuje się lampę UV, która uwidacznia nawet niewielkie wycieki.

Kiedy stosować barwnik UV?

Metoda ta znajduje zastosowanie przede wszystkim:

• w przypadku małych i trudnych do zlokalizowania nieszczelności,
• gdy inne metody (np. detektor elektroniczny lub pianka) nie przyniosły jednoznacznych rezultatów,
• w instalacjach pracujących, gdzie dostęp do wszystkich elementów jest ograniczony.