Jak prawidłowo wykonać instalację chłodniczą do klimatyzatora i pompy ciepła

Spis treści:

1. Połączenia kielichowe skręcane
2. Najpopularniejsze kielicharki
3. Połączenia kielichowe lutowane i lutowanie za pomocą kształtek chłodniczych.
4. Prawidłowe wykonanie gięcia rur miedzianych
5. Izolacja rur chłodniczych miedzianych

Połączenia kielichowe skręcane:

W instalacji chłodniczej kluczowe znaczenie ma jej szczelność. Jest to istotne nie tylko ze względu na prawidłowe parametry pracy układu, ale również z uwagi na obowiązki formalne – ubytki czynnika chłodniczego podlegają ewidencji, m.in. w systemie CRO. W każdym układzie klimatyzacyjnym konieczne jest wykonanie połączeń instalacji chłodniczej z urządzeniem. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem są połączenia kielichowe (skręcane).

Proces ich wykonania obejmuje kilka etapów:

• cięcie rury miedzianej – należy wykonać je przy użyciu obcinarki rolkowej, co zapewnia równe i prostopadłe zakończenie,
• usunięcie zadziorów – realizowane za pomocą gratownika (np. ołówkowego lub stożkowego), co zapobiega uszkodzeniom i zanieczyszczeniom układu,
• wykonanie kielicha – przy użyciu kielicharki (roztłaczarki), która formuje końcówkę rury w kształt umożliwiający szczelne połączenie,
• skręcenie połączenia – realizowane z zastosowaniem odpowiedniego momentu dokręcenia, najlepiej przy użyciu klucza dynamometrycznego, co zapewnia właściwy docisk i minimalizuje ryzyko nieszczelności.

Prawidłowe wykonanie każdego z tych etapów ma bezpośredni wpływ na szczelność instalacji oraz trwałość całego układu chłodniczego.

Najpopularniejsze kielicharki:

• Kielicharka Black Diamond 14577 – profesjonalne narzędzie do wykonywania precyzyjnych kielichów w instalacjach chłodniczych,
• Kielicharka JAVAC JAV-1034 – umożliwia zarówno pracę ręczną, jak i z wykorzystaniem wkrętarki, co zwiększa wygodę i powtarzalność wykonywanych połączeń,
• Kielicharka „dziadkowa” – klasyczne, mechaniczne narzędzie stosowane w instalacjach chłodniczych. Rozwiązanie proste i trwałe, jednak wymagające większego doświadczenia instalatora,
• Kielicharka Spin Tools – zestaw końcówek do wykonywania kielichów przy użyciu wkrętarki. Szybkie i efektywne rozwiązanie do pracy w terenie,
• Kielicharka akumulatorowa VALUE VET-19Li – nowoczesne narzędzie zapewniające wysoką powtarzalność i jakość kielichów. Umożliwia szybkie i precyzyjne roztłaczanie rur pod połączenia kielichowe.

Połączenia kielichowe lutowane i lutowanie za pomocą kształtek chłodniczych:

Wykonanie połączenia lutowanego w instalacji chłodniczej wymaga odpowiedniego przygotowania rury, najczęściej poprzez jej roztłoczenie przy użyciu roztłaczarki (ekspandera). Tak przygotowany kielich umożliwia wykonanie trwałego i szczelnego połączenia metodą lutowania twardego. Zaletą tego rozwiązania jest ograniczenie liczby lutów – zamiast dwóch (jak w przypadku zastosowania mufy), wykonuje się jedno połączenie, co zmniejsza ryzyko nieszczelności.

Do lutowania stosuje się palniki gazowe (najczęściej tlen-propan lub tlen-acetylen), które umożliwiają osiągnięcie temperatury powyżej 700-750°C, niezbędnej do prawidłowego wykonania lutu twardego. Materiał powinien zostać nagrzany do temperatury roboczej (widocznej jako ciemnoczerwona barwa), a następnie należy wprowadzić spoiwo.

Jako spoiwo stosuje się luty twarde na bazie miedzi z dodatkiem srebra (Ag). Zawartość srebra wpływa na właściwości połączenia – jego plastyczność, wytrzymałość oraz zdolność do pracy w zmiennych warunkach temperaturowych. W praktyce chłodniczej najczęściej stosuje się luty o zawartości 2% lub 5% Ag.

W przypadku prac serwisowych, takich jak wymiana sprężarki, zaleca się stosowanie dedykowanych materiałów lutowniczych, np. Castolin CU FLAM RB 5286, które zapewniają wysoką jakość i trwałość połączeń.

Prawidłowe wykonanie gięcia rur miedzianych:

Gięcie rur miedzianych to czynność umożliwiająca zmianę kierunku prowadzenia instalacji chłodniczej bez konieczności stosowania kształtek, takich jak kolana jedno- lub dwukielichowe. Aby zachować właściwe parametry przepływu i uniknąć uszkodzeń, proces ten powinien być wykonywany wyłącznie przy użyciu dedykowanych narzędzi.

Do najczęściej stosowanych należą:

• giętarka kuszowa – wyposażona w mechanizm zapadkowy, umożliwia precyzyjne gięcie rur, w niektórych modelach również do wewnątrz (np. Black Diamond 12999),
• giętarka sprężynowa – sprężyna do gięcia rur miedzianych (lub PEX), stosowana bezpośrednio na rurze; popularnym rozwiązaniem jest zestaw Shineyear CT-102D,
• giętarka ramieniowa – zapewnia wysoką kontrolę nad kątem gięcia i minimalizuje ryzyko deformacji rury,
• wkłady do rur (pręty giętarskie) – wykonane z tworzywa sztucznego, stabilizują przekrój rury podczas gięcia. Przykładem jest Profesta LINE SET BENDER 1/4″ – 5/8″.

Stosowanie profesjonalnych narzędzi gwarantuje wykonanie gięcia bez ryzyka załamania rury lub zmniejszenia jej średnicy wewnętrznej. Ma to kluczowe znaczenie dla prawidłowej pracy instalacji – deformacje przewodu powodują spadek wydajności, a w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do całkowitego zaburzenia przepływu czynnika i unieruchomienia układu.

Izolacja rur chłodniczych miedzianych:

Ostatnim, ale niezwykle istotnym elementem wykonania instalacji chłodniczej jest jej prawidłowa izolacja. Wiele rur przeznaczonych do klimatyzacji dostępnych jest w wersji fabrycznie preizolowanej – najczęściej pokrytej warstwą pianki ochronnej. Izolacja ma za zadanie ograniczyć straty ciepła oraz zapobiegać wykraplaniu się wilgoci na powierzchni rury.

Przykładami takich rozwiązań są produkty, takie jak Frigoline, Frigoline PLUS, Tubolit SPLIT czy Tubolit duoSPLIT.

Na rynku dostępne są również rury miedziane bez izolacji – zarówno w postaci miękkiej (w kręgach), jak i twardej (w sztangach). Stosuje się je głównie w bardziej rozbudowanych instalacjach, takich jak systemy VRF/VRV, instalacje chłodnicze (chłodnie, mroźnie) oraz układy pomp ciepła.

W przypadku pomp ciepła szczególnie zaleca się stosowanie grubszej izolacji o zamkniętej strukturze komórkowej (tzw. izolacji kauczukowej). Tego typu otulina skutecznie ogranicza straty energii i poprawia efektywność pracy urządzenia.

Do najczęściej stosowanych producentów izolacji należą Armacell oraz K-Flex. Choć ich produkty są droższe, zapewniają wysoką trwałość oraz skuteczną ochronę termiczną instalacji, co przekłada się na długoterminową niezawodność systemu.